Dodano: 07 stycznia 2010 r., 23:17:26
Ostatnia aktualizacja: 14 lutego 2010 r., 21:16:19
Rodzima sztuka prehistoryczna - "Wenus" z Wilczyc
Zabytki archeologiczne są niewątpliwie skończonym i nieodnawialnym dziedzictwem kulturowym. Fakt ten powoduje, iż wszelkie przejawy sztuki, szczególnie tej najstarszej, paleolitycznej, są wyjątkowe i niepowtarzalne. Dzięki tej wyjątkowości powszechnie znane są naścienne malowidła z jaskiń Lascaux i Altamiry.
Wielu też zapewne nieobce są paleolityczne figurki kobiet, jak np. „Wenus” z Willendorfu. Z obszaru ziem polskich możemy natomiast poszczycić się znaleziskami kultury magdaleńskiej z Jaskini Maszyckiej. Od niedawna do tego grona możemy również dołączyć paleolityczne figurki „Wenus” z magdaleńskiego stanowiska w Wilczycach, w powiecie sandomierskim.
Stanowisko w Wilczycach zostało odkryte w 1993 r. przez dr Hannę Kowalewską z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie. Natomiast od 1998 r. pod kierownictwem Jana Fiedorczuka prowadzono badania wykopaliskowe. Obecnie prace na stanowisku kierowane są przez Instytut Archeologii UMCS.
Wydobyte ze stanowiska artefakty sklasyfikowano jako wytwory sztuki figuralnej - schematyczne przedstawienia postaci kobiecych. Powoduje to unikatowy charakter stanowiska położonego na szczycie lessowego wyniesienia, na krawędzi doliny Opatówki. Z wykopu o powierzchni 26 m. kw. wydobyto prawie 22 tysiące zabytków. Inwentarz zabytkowy stanowiły m.in. narzędzia krzemienne i kościane oraz liczne szczątki fauny. Stanowisko datowane jest na ok. 13-15 tys. lat temu.
Schematyczne przedstawienia kobiet z Wilczyc były wykonywane z kości słoniowej lub z lokalnego surowca - szarego krzemienia turońskiego bądź czekoladowego. Wyroby krzemienne były wykonywane z dużych odłupków i wióroodłupków, charakteryzuje je stromy lub półstromy retusz krawędzi, dookolny lub częściowy. Wysokość figurek zazwyczaj oscylowała w granicach 9 cm, a ich szerokość w ok. 3,5 cm.

(zdj. IAiE PAN)
Oprócz figurek w Wilczycach znaleziono kilka innych wytworów, łączonych z przejawami paleolitycznej sztuki. Wspomnieć należy pałeczkę z kości słoniowej, tzw. baguette, zdobioną równoległymi, starannie wykonanymi nacięciami - poprzecznymi do osi wytworu z jednej strony, a ukośnymi z drugiej. Znaleziono również dwudziestocentymetrową płytkę z kości słoniowej, która poznaczona jest licznymi lecz nieregularnymi nacięciami. Na stanowisku odkryto ponadto kilkadziesiąt grudek ochry oraz pył hematytowy.
Przedstawienia „Wenus”, charakterystyczne zabytki sztuki magdaleńskiej, nie były dotąd znane z terenu Polski. Figurki z Wilczyc są stosunkowo masywne i bardziej schematyczne w porównaniu z wyrobami z kamienia z innych stanowisk, np. Gonnersdorf. Są natomiast bardzo podobne do wykonanych z kości słoniowej figurek z Andernach. Formy z Wilczyc stanowią ewenement z uwagi na użyty do produkcji surowiec. Figurki z krzemienia nie były dotąd znane ze stanowisk kultury magdaleńskiej, a nawet w ogóle ze stanowisk paleolitycznych. Badania w Wilczycach będą kontynuowane, umożliwił to przyznany grant Komitetu Badań Naukowych.
Komentarz autora:
Źródło: Fiedorczuk, J. 2002. Paleolityczne figurki “Wenus” ze stanowiska kultury magdaleńskiej w Wilczycach, pow. Sandomierz. W: T. Janiak (red.) Sztuka pradziejowa ziem polskich. Katalog wystawy: 34-40. Gniezno: Muzeum Pierwszych Piastów.